Główne ścieżki, które prowadzą do umysłu człowieka to zmysły. Mamy ich sześć. Słuch, wzrok, dotyk, smak, węch oraz zmysł równowagi. Ucząc dziecko poprzez pobudzanie wszystkich zmysłów szybciej i efektywniej nabiera ono wiedzy na temat siebie i otaczającego je świata.  Już w momencie narodzi dziecko ma funkcjonujące  zmysły. Funkcjonujący nie oznacza rozwinięty. Dzięki codziennym oddziaływaniom coraz lepiej rozwijają się zmysły dziecka, są one sprawniejsze, ale też droga, która łączy je z mózgiem coraz lepiej zbudowana. Z każdym doświadczeniem pojawiają się nowe połączenia nerwowe i  umacniają stare.   ]

 Wzrok

W dniu narodzin dziecko widzi tylko na odległość około 20cm i najprawdopodobniej obraz ten jest mocno rozmazany. Najlepiej porównać to do patrzenia przez foliowa koszulkę. Jednak dzięki szybkiemu łączeniu się neuronów około szóstego miesiąca dziecko ma już wszystkie podstawowe zdolności wzrokowe —postrzeganie głębi obrazu, widzenie barwne, dobrą ostrość wzroku. U dziecka rocznego zdolności te są już prawie całkowicie rozwinięte i dziecko może postrzegać świat w całym swoim wielobarwnym i trójwymiarowym przepychu.  

 Rozwijanie wzroku: 
Jednym z zadań drugiego półrocza życia jest nauczenie podążania wzrokiem za  obiektem. Może być to palec osoby dorosłej, zabawka czy poruszający się samochód. Nauczcie dziecko podążać za swoim palcem wskazującym coś ciekawego. W pierwszym odruchu dzieci patrzą na palec, a nie na to co on wskazuje! Pokazujcie palcem obiekt blisko dziecka, mówiąc np.. „to jest Twoja łyżeczka” i sprawdzajcie czy podąża za nim wzrokiem. Inną czynnością wzmacniająca rozwój wzroku jest… raczkowanie. Ponieważ zmusza dziecko do nauczenia się rozpoznawania odległości od przedmiotów, aby się nie obijać o nie lub do nich dosięgnąć, to wymaga koncentracji wzroku na przedmiocie. Dlatego właśnie powinniśmy pozwalać dzieciom raczkować jak najdłużej, zachęcać je do tego i dawać jak najwięcej okazji do „zwiedzania” na czworaka całego mieszkania.

Słuch
W momencie narodzin słuch dziecka jest pod wieloma względami dobrze rozwinięty. Dziecko ma już 12 tygodni doświadczeń słuchania, a do jego ulubionych dźwięków należy głos matki. Słuch rozwija się stopniowo, równolegle z opanowywaniem przez dzieci umiejętności posługiwania się mową. 
Jak rozwijać słuch?   Każde doświadczenie słuchowe kształtuje zmysł słuchu, ale można je dodatkowo stymulować poprze słuchanie różnorodnej muzyki. Zatem ważne, aby rodzice prezentowali dzieciom zarówno style muzyczne, które sami preferują oraz typowe piosenki dla dzieci, ale nie zapominali przy tym o innych gatunkach muzycznych, w tym muzyce poważnej. Tutaj pomocne mogą się okazać specjalne składanki muzyki poważnej dla maluchów.  Pomimo, iż niektórzy rodzice obawia rodzice źle oceniają swoje zdolności wokalne, ważne jest aby dzieciom śpiewać. Nie tylko kołysanki, ale również różne piosenki w ciągu dnia. Najciekawsze dla dzieci są wszelkie piosenki rytmiczne oraz takie podczas, których wydajemy odgłosy np. zwierząt. Piosenki wielokrotnie powtarzane ćwiczą nie tylko zmysł słuchu, rozpoznawania dźwięków, ale też pamięć i  stymulują rozwój mowy. Gdyż trzeba pamiętać, że dziecko zanim zacznie mówić dużo słucha.  

Węch Zmysł powonienia jest dobrze rozwinięty u dziecka od momentu urodzenia. Dziecko potrafi nie tylko rozróżnić różnorodne zapachy, ale również zlokalizować ich źródło. Noworodki reagują na różne wonie odruchami ssania, płaczem, a nawet zmianą rytmu serca.  Okazuje się, że węch jest niezwykle ważny nie tylko w wybieraniu jedzenia, ale też  w tworzeniu i umacnianiu więzi z najbliższymi oraz emocjonalnym bezpieczeństwie dzieci. Dlatego warto dbać, aby węchowe otoczenie naszych dzieci było przyjemne i  stałe.

Smak Już w chwili narodzin dziecko woli smak przyjemny od nieprzyjemnego. Oczywiście do smaków przyjemnych należy mleko matki oraz wszystko co słodkie. Wrażanie smakowe są bardzo ważnym źródłem doznań zmysłowych w życiu małego dziecka i mają ogromny wpływ na jego nastrój i stan emocjonalny.

Rozwijanie zmysłu węchu i smaku   Często zapominamy, że kuchnia może być wspaniałym polem wspólnych zabaw i eksperymentów. Maluchom możemy zaproponować wąchanie i smakowanie nie tylko jedzenia, ale też przypraw,  skórek różnych owoców, czy płatków kwiatów. Każda taka zabawa również wzmacnia zmysł wzroku i słuchu (sprawdźcie jak grzechocze w słoiczku pieprz, a jak cynamon) oraz rozwija mowę, gdy dzieci poznają takie pojęcia jak „ostre”, „słodkie”, czy „słone”. Za każdym razem, gdy podajesz dziecku jedzenie lub lekarstwo mów jaki ono jest w smaku, dzięki temu szybciej nauczy się tych nazw.

Zmysł ruchu i równowagi   Dzieci są wyczulone na ruch, gdyż rodzą się z dobrze rozwiniętym układem przedsionkowym, który pozwala nam odczuwać ruchy naszego ciała i stopień równowagi. Okazuje się, że dodatkowa stymulacja tego zmysłu wpływa dodatnio na rozwój mózgu dziecka. Potrzeba tej stymulacji jest tak silna, że większość dzieci przechodzi , miedzy szóstym a ósmym miesiącem życia, fazę autostymulacji narządu przedsionkowego poprzez podskakiwanie w łóżeczku, kołysanie czy nawet bicie główką w miękkie przedmioty.  

Rozwijanie zmysłu równowagi:

-bujanie się na rękach rodziców, · kręcenie na fotelu obrotowym,
-bujanie na huśtawce,  w kocu, na fotelu bujanym, 
-kołysanie,
-kręcenie na karuzeli,
-bujanie się na wielkiej piłce (tzw. piłce rehabilitacyjnej lub innej dostosowanej do kładzenia się na niej).
-taniec i zabawy ruchowe typu podnoszenie dziecka w górę i w dół, samolociki, podrzucanie, kręcenie się, podskakiwanie  dzieckiem na rękach.      


Literatura dla zainteresowanych: „Co tam się dzieje?” Jak rozwija się mózg w pierwszych pięciu latach życia. L.Eliot. Wydawnictwo Media Rodzina.